Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan “Tarımsal Politikaların İzlenmesi ve Değerlendirilmesi” raporu, küresel tarım sektörünün artan baskı altında faaliyet gösterdiğini ortaya koyuyor. Mısır ve Peru’nun ilk kez dahil edildiği 56 ülkeyi kapsayan analiz, tarım sektörüne sağlanan kamu desteklerinin 2025’te 950 milyar doları aşarak rekor kırdığını gösteriyor.
Söz konusu artışla birlikte, tarımsal desteklerin toplam üretim değerine oranı 2023’teki yüzde 17,6’dan 2025’te yüzde 19,1’e yükselmiş durumda. Bu oran, uzun yıllardır süregelen düşüş eğiliminin tersine döndüğünü işaret ediyor. Gelişmekte olan ekonomilerde destek artışları büyük ölçüde piyasa fiyatı desteklerinden kaynaklanıyor.
OECD ülkelerinde ise bütçe ödemeleri, özellikle afetler nedeniyle sağlanan olağanüstü yardımlar sayesinde öne çıkıyor. Rapora göre, tarımsal desteklerin önemli bir kısmı hala piyasa fiyatlarını değiştiren politikalara dayanıyor. Bu durum, çiftçilerin değişen üretim ve piyasa koşullarına uyum sağlama yeteneğini sınırlayabiliyor.
Raporda, 2023-2025 döneminde incelenen ülkelerde bireysel çiftçilere sağlanan yıllık ortalama desteğin 661 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Ancak, tarımsal desteklerin ülkeler arasındaki dağılımında ciddi farklılıklar gözlemleniyor. Gelişmekte olan ekonomilerin hem tarımsal üretim hem de destekleme politikalarındaki ağırlığı artıyor.
Tarımsal destekleme politikaları, bazı ürünlerin yurt içi fiyatlarını uluslararası seviyelerin üzerine çıkararak tüketiciler üzerinde maliyet oluşturuyor. Bu durum, tüketicilerin satın alma gücünü olumsuz etkiliyor. 2023-2025 döneminde tarım sektörüne sağlanan toplam desteklerin yaklaşık yarısı, üretim ve ticaret üzerinde potansiyel olarak en fazla bozucu etkiye sahip yöntemlerden oluşuyor.
OECD raporu, tarım sektörünün dayanıklılığını artırmak ve sürdürülebilir verimlilik büyümesini desteklemek için gerekli kamu yatırımlarının sektörün dönüşüm ihtiyacına yetişemediğini vurguluyor. Tarımsal altyapı, araştırma-geliştirme ve inovasyonu kapsayan genel hizmetlere yönelik kamu harcamaları, 2023-2025 döneminde yıllık ortalama 118 milyar dolar olarak gerçekleşti. Sektörün karşılaştığı riskler, daha öngörülebilir, uzun vadeli ve dayanıklılığı artırmaya yönelik politikaları zorunlu kılıyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması gibi coğrafi gelişmeler de tarımsal girdiler ve tarım ürünleri piyasaları üzerinde ek baskı oluşturuyor. 2025-2026 döneminde aşırı hava olayları ve doğal afetlere karşı 30’dan fazla acil politika müdahalesi tespit edildi. Tarımsal desteklerin çevresel hedeflerle ilişkisi sınırlı kalıyor.
Raporda, inovasyon, bilgi sistemleri, tarımsal altyapı ve risk yönetimine yönelik yatırımların artırılması öneriliyor. Desteklerin ölçülebilir çevresel sonuçlarla daha güçlü bir biçimde ilişkilendirilmesi, sürdürülebilirlik açısından kritik önem taşıyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]