Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda, yıl içindeki jeopolitik gelişmelerin dezenflasyon sürecini etkilediğini belirtti. Karahan, bu etkilere rağmen dezenflasyon sürecinin devam ettiğini, ancak ivme kaybı yaşandığını ifade etti.
Para politikasının doğrudan etkilediği alanlarda enflasyondaki yavaşlamanın daha belirgin olduğunu söyleyen Karahan, arz yönlü şokların manşet enflasyona yansımalarının sınırlı kaldığını aktardı. Mart-Haziran döneminde enflasyonun ana eğiliminin yükseldiğini hatırlatan Karahan, temmuzdan itibaren yeniden gerileme görüldüğünü kaydetti.
Karahan, şokların etkisi hafifledikçe ve sıkı para politikası duruşunun katkısıyla dezenflasyon sürecinin ivme kazanacağını öngördüklerini belirtti. Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının dezenflasyonun seyri açısından önemini koruyacağını vurgulayan Karahan, fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda tüm araçların kararlılıkla kullanılmaya devam edileceğini söyledi.
Yüksek seyreden enerji fiyatlarının küresel enflasyon üzerindeki etkisinin sürdüğünü belirten Karahan, küresel tedarik zincirlerindeki aksamaların da devam ettiğini dile getirdi. Bu yıl küresel büyümede ivme kaybı beklenirken, 2027’de toparlanma öngörülüyor. Savaşın büyüme üzerindeki etkisinin savaş bölgesi dışında sınırlı olduğuna dikkat çekildi.
Türkiye’nin bölgeyle güçlü ticaret bağlarının dış ticareti olumsuz etkilediğini aktaran Karahan, enerji fiyatlarının küresel enflasyon ve beklentiler üzerindeki etkisinin sürdüğünü, ülkeler arası farklılaşmalarla manşet enflasyonun küresel ölçekte arttığını gözlemlediklerini ifade etti. ABD ve Avrupa merkez bankalarına dair politika faizi beklentilerinin yukarı kaymasının, küresel olarak daha sıkı para politikası beklentilerini güçlendirdiğini belirtti.
Karahan, ikinci çeyrekte büyümenin iç talep öncülüğünde yavaşladığını ve yıllık yüzde 2,3 oranında gerçekleştiğini açıkladı. Sıkı para politikasının hedeflenen bir sonucu olarak talep kompozisyonunun dengeli bir görünüm sunduğunu, yurt içi talepte ivme kaybı yaşanırken net ihracatın büyümeye pozitif katkı verdiğini söyledi. Temmuz ayında hizmet üretimi artarken sanayi üretiminin gerilediğini belirtti.
Kapasite kullanım oranının tarihsel ortalamaların altında seyrettiğini ve üçüncü çeyrekte manşet işsizlik oranının yataya yakın olduğunu aktaran Karahan, lojistik maliyetleri ve tedarik sorunlarına rağmen ihracatın ikinci çeyrekte arttığını, ithalatta ise daha düşük oranlı bir artış olduğunu bildirdi. Enerji ithalatının yükselen fiyatlar nedeniyle artarken altın ithalatının gerilediğini, altın ve enerji hariç ithalatta ise düşüş gerçekleştiğini kaydetti.
İkinci çeyrekte cari açığın milli gelire oran olarak tarihsel ortalamaların altında seyrettiğini belirten Karahan, enerji hariç dış ticaret dengesindeki iyileşmenin cari açığın sınırlı gerilemesinde rol oynadığını söyledi. Jeopolitik riskler nedeniyle enerji fiyatlarının yüksek seyrini sürdürmesinin dış ticaret açığı üzerinde yukarı yönlü risk taşıdığını, ancak iç talepteki yavaşlama ve altın dış ticaret dengesindeki iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini ifade etti. 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceği öngörülüyor.
Karahan, eşel mobil sisteminin küresel arz şokunun yurt içi fiyatlara etkilerini sınırlayarak dezenflasyon sürecine önemli katkı sağladığını ve sistemin yurt içi akaryakıt fiyatlarına yansımasını yaklaşık 16 puan sınırladığını belirtti. Hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın devam ettiğini, talep koşullarındaki zayıflamanın da bunu desteklediğini söyledi. Aylık kira artışlarının yavaşlayarak hizmet grubu genelinin altına indiğini, bunun kira kaleminden gelen ataletin gücünü yitirdiğini gösterdiğini aktardı.
Merkez Bankası’nın sıkı para politikasını destekleyici tedbirler aldığını hatırlatan Karahan, bu tedbirlerin finansal koşullara yansımalarına değindi. Özellikle Türk lirası mevduata girişlerin hızlanmasıyla Türk lirası mevduatın payının yüzde 61’in üzerine çıktığını ifade etti. Fonlardan çıkışlar olsa da bunların büyük oranda mevduata yöneldiğini, mevduata yönelimin para birimi kompozisyonunda Türk lirası tercihinin mevcut Türk lirası payı ile uyumlu olduğunu belirtti. Kredi büyümesinin yılın ikinci yarısında yavaşladığını ve toplam kredi büyümesinin yüzde 25 civarına gerilediğini söyledi.
Brüt rezervlerin 27 Şubat’ta 210 milyar dolar iken 25 Eylül itibarıyla 171 milyar dolara yükseldiğini açıklayan Karahan, swap hariç net rezervlerin ise 40 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu bildirdi. Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla sürdürüleceğini vurgulayan Karahan, kalıcı fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşul olduğunu belirtti.
